Welkom
In deze nieuwsbrief leest u een verslag van onze aanwezigheid op het jaarlijkse Europese e-Accessibility Forum in Parijs. We gaan ook uitgebreid in op een veelgestelde vraag over het toevoegen van scripts aan webpagina's om de toegankelijkheid te vergroten. Ten slotte nodigen we u uit voor een toelichting over de toegankelijkheid van documenten in het OpenDocument Format.
Vorige edities van de nieuwsbrief vindt u hier:
- Nieuwsbrief januari 2007
- Nieuwsbrief december 2006
- Nieuwsbrief november 2006
- Nieuwsbrief oktober 2006
- Nieuwsbrief september 2006
- Nieuwsbrief augustus 2006
Suggesties en opmerkingen zijn welkom bij Roel Van Gils.
Nieuwe toegankelijke websites
Tijdens de voorbije vier weken behaalden vier websites het AnySurferlabel.
VDAB
De Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling brengt werkzoekenden en werkgevers samen. De site van de VDAB is het kanaal bij uitstek voor wie op zoek is naar een nieuwe job of een geschikte kandidaat. Sinds 26 januari draagt deze website het AnySurfer Pluslabel.
SoCiuS
SoCiuS (het steunpunt voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk) is een autonome organisatie die de sector van het sociaal-cultureel volwassenenwerk ondersteunt. De opdracht van SoCiuS ligt vervat in de beheersovereenkomst die het steunpunt afsluit met de Vlaamse Regering. Sinds 1 februari draagt deze website het AnySurferlabel.
Toegankelijkheidsoverleg Vlaanderen
Het Toegankelijkheidsoverleg ijvert voor een integraal toegankelijke leefomgeving die voor iedereen bereikbaar, bruikbaar, betreedbaar en begrijpbaar is. Sinds 5 februari draagt deze website het AnySurferlabel.
Website Toegankelijkheidsoverleg Vlaanderen
Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen
De website van het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen is een website op maat. U vindt er informatie voor elke doelgroep. Als patiënt zoekt u misschien de snelste weg naar een afdeling van het Wit-Gele Kruis en artsen vinden er bijvoorbeeld gespecialiseerde informatie over wondzorg. Sinds 13 februari draagt deze website het AnySurferlabel.
Website Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen
Extra toegankelijkheidssnufjes: een goed idee of niet?
De meeste toegankelijkheidsrichtlijnen zijn te herleiden tot een correct gebruik HTML en CSS. Het scheiden van vormgeving en inhoud zorgt ervoor dat hulpsoftware websites op een aangepaste manier kan weergeven (vergroot, auditief of in braille) en mensen niet gebonden zijn aan een specifiek invoerapparaat zoals een muis of een toetsenbord om de website te gebruiken. Maar daarnaast bestaan er ook diverse voorzieningen die expliciete toegankelijkheidsvoorzieningen aan een website toevoegen; zaken die ook de gewone bezoekers opvallen. Denk aan knoppen om delen van een website te laten voorlezen, (platte) tekstversies of knoppen om de letters te vergroten.
Net zoals het niet opportuun is om voor één bepaalde browser te ontwerpen, is het geen goed idee om voor een bepaalde doelgroep van mensen met een handicap of voor een specifiek hulpapparaat (zoals een screenreader) te ontwerpen. We verwachten van webontwikkelaars ook niet dat ze de ins en outs van al die hulpmiddelen kennen; het respecteren van de toegankelijkheidsrichtlijnen is voldoende.
In het algemeen zijn zulke voorzieningen dus ook slechts nuttig zijn voor een klein deel van de bezoekers en is geen enkele ervan verplicht om het AnySurferlabel te behalen. Als u ze toevoegt, moet u er bovendien op letten dat ze niet conflicteren met de richtlijnen zelf.
Spraak
ReadSpeaker is een programmaatje waarmee eigenaars van websites een voorleesknop kunnen toevoegen aan hun webpagina’s. Als een bezoeker op deze knop klikt, kan hij luisteren naar de tekst van de website. Leuk, maar geen integrale toegankelijkheidsoplossing; wie écht nood heeft aan gesproken informatie, installeert een screenreader op zijn of haar computer. Een screenreader leest alle teksten voor (noodzakelijk om de computer te kunnen gebruiken), en niet alleen die op webpagina's met een voorleesknop. Een aantal praktische tips voor wie het gebruik van ReadSpeaker overweegt:
- Geef de voorleesknop een duidelijk opschrift.
- Laat het voorlezen niet automatisch starten.
- Zorg ervoor dat de knop gemakkelijk met het toetsenbord geactiveerd kan worden.
- Als de voorleesknop een accesskey heeft, zorg er dan voor dat deze niet de functie overneemt van een bestaande sneltoets van de browser of de screenreader.
Tekstvergroting
Wie de tekst op een website te klein vindt, moet met een eenvoudige handeling de tekst kunnen vergroten. Iedere browser biedt hiervoor een ingebouwde voorziening. Het is aan de slechtziende bezoeker om die voorziening te kennen en aan de webdesigner om ervoor te zorgen dat de website het gebruik ervan niet blokkeert (zie de richtlijn Tekstgrootte is eenvoudig te wijzigen).
Daarnaast zijn er tientallen gratis scripts te vinden waarmee webontwikkelaars een aantal knoppen of links kunt toevoegen om de tekstgrootte door bezoekers te laten aanpassen. Ook dit zullen een aantal bezoekers zeker nuttig vinden, maar ook dit is niet noodzakelijk.
Tips om rekening mee te houden als je een script gebruikt waarmee bezoekers de letters kunnen vergroten:
- Het ijkpunt Tekengrootte is eenvoudig te wijzigen blijft van toepassing, maar een stylesheet switcher kan een zinvol alternatief zijn voor websites die absolute eenheden gebruiken om de grootte van tekst te specifiëren.
- Zorg dat de links om de teksten te vergroten een duidelijk opschrift hebben, dus bij voorkeur niet A, AA en AAA.
- Gebruiksgemak: zorg ervoor dat het script op iedere pagina aanwezig is en dat de keuze behouden blijft (bewaren in een cookie is een goed idee) als men doorheen de site navigeert.
Er zijn ook complexere scripts (‘stylesheet switchers’) die de gebruiker toelaten om een site met een volledig andere opmaak te bekijken. Ook dat kan een zinvolle toevoeging zijn, maar het vervangt geen toegankelijkheidsrichtlijn.
Afzonderijke tekstversies
We zijn geen voorstander van het aanbieden van een aparte tekstversie. De technologie laat het vandaag probleemloos toe om een grafisch aantrekkelijke site te bouwen die tegelijkertijd aan alle geldende toegankelijkheidsvereisten voldoet.
Onze belangrijkste motivatie voor dit standpunt is echter het belang van sociale inclusie: een website die bezoekers doorstuurt naar een afzonderlijke tekstversie, breekt met die gedachte. We vergelijken het graag hiermee: ook als rolstoelgebruiker is het vervelend om op zoek te moeten gaan naar een zij-ingangetje omdat de sjieke draaideur die toegang geeft tot een openbaar gebouw hem de toegang verhindert.
Als je slechtziend bent, maar nog wel afbeeldingen kunt waarnemen en gevoel hebt voor esthetiek, is zo’n tekstversie des te vervelender omdat een tekstversie meestal basaal vormgegeven zijn (wit op zwart) en geen afbeeldingen bevatten.
Een website die een afzonderlijke tekstversie aanbiedt, kan het label enkel behalen als aan een aantal voorwaarden voldaan is:
- Beide websiteversies moeten een gemeenschappelijke databank aanspreken om de inhoud op te halen en weer te geven. Hierdoor kunnen geen inhoudelijke verschillen ontstaan (wat traditioneel een heikel punt was voor statische tekstversies).
- Het gaat om een bestaande (oudere) website waarbij de kosten niet (langer) opwegen tegen de baten, maar waarbij het praktisch wel haalbaar is om de bestaande inhoud op een alternatieve vorm te presenteren (bvb. in een tekstversie). Deze techniek is ook bruikbaar voor websites die helemaal in Flash zijn opgetrokken. Voor nieuwe websites of websites in ontwikkeling, beschouwen we een afzonderlijke tekstversie niet langer als enig toegankelijk alternatief en zullen we bij het screenen dus ook de toegankelijkheid van de hoofdversie onderzoeken.
Dit artikel zal binnenkort ook gepubliceerd worden in de rubriek Veelgestelde vragen op onze website.
Intussen op het weblog
Ons weblog is in de eerste plaats bedoeld voor webwerkers: webdesigners, webontwikkelaars en redacteurs. De berichten op het weblog verraden soms de persoonlijke interesses van onze medewerkers, zijn af en toe technisch, maar soms ook grappig. In de nieuwsbrief sommen we de koppen van de berichten van de voorbije 30 dagen op. U kunt meteen doorklikken naar de volledige berichten:
- 06/02/07: Audiocaptcha's: hoe het wél moet
- 05/02/07: Audiocaptcha's: hoe het niet moet
- 01/02/07: VDAB toegankelijk
- 30/01/07: Parijs
- 25/01/07: Nog meer leerstof
- 25/01/07: Gratis webinar over Google Maps en toegankelijkheid
- 22/01/07: Davy op één
- 16/01/07: Gratis OCR online
- 12/01/07: Weer wat bijgeleerd
Europees e-Accessibility Forum in Parijs: een verslag
Op ons weblog beloofden we een uitgebreid verslag van de conferentie die we op 30 januari bijwoonden. Belofte maakt schuld.
Iedere laatste maandag van januari organiseert BrailleNet een conferentie over technische toegankelijkheidskwesties. BrailleNet is een Franse organisatie die toegankelijke websites bekroont met het label AccessiWeb – het equivalent van het AnySurferlabel in ons land. In deze editie lag de nadruk op de toegankelijkheid van onlinediensten.
Interactieve internettoepassingen
Richard Schwerdtfeger (IBM) introduceerde het werk van het W3C op het gebied van interactieve Internettoepassingen (ARIA). Het ligt niet voor de hand om zulke onlinerekenbladen, tekstverwerkingstoepassingen of spelletjes toegankelijk te maken, maar er is wel goed nieuws: IBM heeft een platform ontwikkeld om deze toepassingen toegankelijker te maken en heeft het aan de open source-gemeenschap geschonken. De demo van de rekenbladtoepassing zag er veelbelovend uit. Screenreaders lezen alle veranderende informatie voor binnen de webapplicatie, net zoals ze dat in Excel zouden doen.
Positieve signalen
Een andere kijk op webtoegankelijkheid kregen we van Christian Heilman (lead developer, Yahoo! UK en Ierland). Hij benadrukte dat er al heel wat gerealiseerd is en pleitte ervoor om niet steeds negatieve signalen uit te zenden. Zeg dus niet: “slechts 2% van de onderzochte websites voldoet aan alle criteria”, maar “alle sites die werk maken van webtoegankelijkheid, zagen hun bezoekersaantallen en omzet stijgen”. Dat klinkt meteen een stuk positiever. We hadden het gevoel dat hij nog heel wat interessants te vertellen had, maar helaas was er per spreker maar weinig tijd voorzien.
Jobsites
Net voor de lunch was er een sessie over jobsites. Het Franse Hanploi.com en het Vlaamse VDAB.be werden voorgesteld als toegankelijke websites waar burgers vacatures kunnen consulteren. VDAB mocht hier uitpakken met het pas behaalde AnySurfer Pluslabel en Eric Verdeyen (The Internet Architects) benadrukte vooral dat de nieuwe site van VDAB naast toegankelijk ook bijzonder interactief is (o.m. dankzij het gebruik van Ajax) en bovendien grafisch aantrekkelijk is.
Wat ons vooral opviel was dat Vlaanderen ervoor heeft gekozen om de eigenlijke jobsite toegankelijk te maken waardoor je er zeker van bent dat iedereen alle vacatures kan consulteren. Hanploi.com daarentegen is een aparte website waar alleen vacatures te vinden zijn waarvan werkgevers vermoeden dat ze ook voor mensen met een handicap interessant kunnen zijn. De selectie gebeurt hier dus niet door de werknemer met een handicap maar door de werkgever. Als werkgevers dit extra wervingskanaal niet kennen, bereikt de vacature de doelgroep niet. AnySurfer is vanzelfsprekend voorstander van de Vlaamse ‘design for all'-aanpak.
Websites automatisch laten testen op toegankelijkheid
Tijdens de lunchpauze bezochten we een workshop van HiSoftware, producent van AccMonitor en de bekende gratis variant CynthiaSays. We kregen een demo te zien van deze software die een volledige website valideert tegen de standaarden voor toegankelijkheid, kwaliteit en doorzoekbaarheid. Het gaat hier uitsluitend om tests die automatisch en zonder menselijke beoordeling uitgevoerd kunnen worden.
Op de vraag hoeveel procent van de WCAG-richtlijnen AccMonitor kan testen, kregen we in eerste instantie het antwoord "ongeveer 80%". Dat antwoord werd op hoongelach onthaald, en werd na raadpleging van een (technisch aangelegde) collega teruggebracht tot het meer realistische "ongeveer 50%".
We spraken ook met een consultant die de pakketten van HiSoftware en Watchfire had vergeleken. Uit haar onderzoek bleek dat beide pakketten ongeveer evenveel werk uit handen konden nemen van de menselijke testers, maar AccMonitor kwam wel als beste uit de analyse. De software van van Watchfire laat het bijvoorbeeld niet toe om de resultaten te exporteren terwijl HiSoftware wel de mogelijkheid voorziet om kant-en-klare rapporten te genereren.
Een blik in de toekomst
Michael Cooper (W3C WCAG working group) had het na de middag over de toekomst van de webtoegankelijkheidsrichtlijnen. Aan een datum voor de release van WCAG 2.0 waagt hij zich niet, maar het staat wel vast dat er – in tegenstelling tot eerdere berichten – geen tussenversie of update zal komen. Er was een tijdlang het idee om – in afwachting van WCAG 2.0 – de WCAG 1.0 op te schonen omdat er een behoorlijke consensus bestaat dat een aantal richtlijnen verouderd zijn en dat andere belangrijke evoluties ontbreken. Dit idee laat de werkgroep varen om alle energie te kunnen stoppen in het voltooien van WCAG 2.0. We kijken er reikhalzend naar uit.
Het mobiele web
Dominique Hazaël-Massieux van de W3C werkgroep over het mobiele web trok een parallel tussen de richtlijnen voor toegankelijke websites en deze voor sites die geschikt zijn voor mobiele apparaten. Hij besloot dat meer dan de helft van de richtlijnen overeenkomt, maar dat er ook wel wat verschillen zijn. Het goede nieuws is dat deze verschillen opgevangen kunnen worden met een extra stylesheet en het dus niet nodig is om twee afzonderlijke versies van dezelfde website te maken. Een toegankelijke website kan dus mits het toevoegen van een goede extra stylesheet ook volledig ontsloten worden voor mobiele apparaten.
Onlinebankieren
De dag werd afgesloten met enkele mooie cases die illustreerden dat de inspanningen om websites toegankelijk te maken weldegelijk vruchten afwerpen.
In het geval van het onlinebankieren kwam de problematiek over de digipass opnieuw aan bod (zie ook onze nieuwsbrief van novermber). De Britse oplossing voor dit probleem is dezelfde als bij ons: een sprekende digipass met grote toetsen en grote letters die een aantal Belgische banken ook reeds aanbieden of zeer binnenkort zullen introduceren. De optie om biometrische informatie zoals vingeradrukken of een irisscan te gebruiken, was onderzocht, maar bleek toch nog niet klaar voor prime time.
De presentaties verschijnen zeer binnenkort op deze website.
Uitnodiging: informatiedag over het Open Document Format
De BCBS, de Onderzoeksgroep Document Architecturen van de KULeuven en AnySurfer nodigen u uit op een informatiedag over de toegankelijkheidsvoorzieningen van Open Office en het bestandsformaat Open Document Format (ODF) voor de uitwisseling van documenten.
De uiteenzetting wordt gehouden door Peter Korn, toegankelijkheidsarchitect bij Sun Microsystems, weten te strikken. De informatiedag richt zich in het bijzonder tot informaticaspecialisten.
Praktisch
De informatiedag heeft plaats op vrijdag 2 maart 2007 om 11 uur in de polyvalente zaal van het Koninklijk Instituut Woluwe, Georges Henrilaan 278, 1200 Brussel. De vergadering verloopt in het Engels, zonder simultane vertaling.
Dankzij de financiële ondersteuning van Sun Microsystems wordt tijdens de middag een broodmaaltijd aangeboden. Het einde is voorzien omstreeks 15.30 uur.
Inschrijven doet u bij de BCBS: tel. 02 732 53 24 of e-mail: bcbs.cbpam@skynet.be. Plaatsen zijn beperkt. Inschrijven is verplicht.