Ondertiteling

Ondertitels (ook wel captions genoemd) worden gelijk met de video getoond en lopen synchroon met de audio. U leest achtereenvolgens waarom ondertitels nuttig zijn, welke soorten ondertiteling er bestaan, hoe u te werk kunt gaan en welke informatie de ondertitels moeten bevatten.

Waarom

Het ondertitelen van video is belangrijk voor iedereen die het geluid niet kan horen of de taal die gesproken wordt niet (volledig) beheerst. Hieronder rekenen we slechthorenden, doven, anderstaligen en mensen die om een of andere reden geen geluid kunnen (of willen) afspelen.

Soorten

Ondertitels kunnen als closed of open captions worden weergegeven.

Open captions

• zijn ondertitels die deel uitmaken van het videobeeld
• zijn altijd zichtbaar. De gebruiker hoeft niets te doen om ze in te schakelen, maar hij kan ze ook niet uitschakelen.
• Om dergelijke ondertitels te maken, moet het videobestand bewerkt worden.
• zijn moeilijk achteraf aanpasbaar.
• Wanneer de video in een verkleind formaat wordt getoond, kunnen de letters wazig worden.

Closed captions

• zijn ondertitels die de gebruiker kan in- en uitschakelen in de videospeler.
• zitten in een apart bestand dat naast de tekst ook tijdscodes bevat
• Dit bestand linkt u aan uw video in de videospeler of door het op te laden naar een video-aanbieder zoals YouTube.
• kunnen achteraf aan de video worden toegevoegd en indien nodig worden aangepast.
• U kunt meerdere sporen met ondertiteling (bijvoorbeeld verschillende talen) aan een video toevoegen.

Hoe

Als u een scenario heeft, kunt u dit als uitgangspunt gebruiken. Wanneer u het transcript eerst maakt, kunt u dat gebruiken als vertrekpunt voor de ondertitels (en omgekeerd).

Ondertiteling toevoegen aan een bestaand filmpje is ook mogelijk, met name Closed captions lenen zich hier voor.

Voor de ondertitels vertrekt u van een tekstbestand met de gesproken tekst en de aanvullende informatie, zoals naam van de spreker(s) en beschrijving van betekenisvol geluid (zoals muziek, geluidseffecten en ook stiltes). Verdeel deze informatie in blokjes van maximum twee regels van 40 karakters.

Vervolgens voegt u er tijdscodes aan toe. De tijdscodes geven aan wanneer de tekst in beeld komt en weer verdwijnt.

Er zijn veel verschillende tools en formaten voor video en ondertiteling. Hoe of met welke tool u ondertitels maakt, hangt af van de gekozen techniek en het videoformaat. We geven een paar voorbeelden.

Online filmpjes worden meestal getoond in een op Flash gebaseerde videospeler (player) en zijn .flv bestanden. Ondertitels in SubRip (.srt) of W3C TimedText (.xml) formaat worden door veel spelers geaccepteerd. Deze kunnen ingeladen worden in JW player en opgeladen worden naar YouTube en DailyMotion. Ook de VLC player ondersteund SRT en XML ondertitels. De JW player is een van de weinige players die een knop voorziet om ondertiteling in te schakelen. Een flash speler is lang niet altijd met het toetsenbord te bedienen. Meer over het toetsenbordtoegankelijk maken van online spelers lees je in het artikel Video in een Flashplayer.

U kunt verschillende (gratis) programma's gebruiken om srt of xml ondertitelingbestanden aan te maken. MagPie (zie de MagPie tutorial op de website van stichting Accessibility) en Subtitle Workshop (Subtitle Workshop tutorial) zijn programma’s die u moet downloaden en op uw computer installeren, Subtitle Horse kunt u online gebruiken voor .flv bestanden. Wanneer u lokaal op uw computer werkt, moet de video ook op uw computer staan. Werkt u online, dan moet uw video ook online (bv. op YouTube) staan.
YouTube heeft de mogelijkheid om automatisch ondertitels toe te voegen.

WebAIM heeft tutorials om ondertitels toe te voegen in Quicktime, RealPlayer en Windows Media Player. Deze videospelers kunnen ondertitels in .smi formaat tonen. U kunt .smi bestanden maken met Subtitle Workshop en Magpie voor uw .avi, .mov of .wmp videobestanden.

Ondertitelingsformaten

Er bestaan veel verschillende ondertitelingsformaten voor het coderen van Closed Captions. Het formaat dat u nodig heeft, hangt af van de speler (en dus ook het videoformaat) dat u wilt gebruiken. Voor online video is .srt een goede keuze omdat het door de meeste flashplayers ondersteund word en het ook door veel ondertitelingstools ondersteund wordt. Het is een redelijk simpel formaat wat het mogelijk maakt dat u het ondertitelingsbestand in een simpel tekstverwerkingsprogramma kunt openen en bewerken, om bijvoorbeeld spellingsfouten te corrigeren.

Ondertitelingsformaat	Wordt ondersteund door de volgende spelers
.srt	Flash players zoals: JW player, VLC player, YouTube, ...
.sub en .sbv	YouTube
.xml (Timed Text)	Flash players zoals: JW player, Nomensa ... HTML5
.smi (SAMI)	Windows Media Player
.smi (SMIL)	QuickTime en RealPlayer

Bij YouTube kunt u verschillende video- en ondertitelingsformaten uploaden. Bij het uploaden, wordt de video omgezet naar .flv. en de ondertitels naar .sub.

Welke informatie

Ondertitels voor doven en slechthorende zijn in de eerste plaats een tekstuele weergave van de gesproken tekst. In de tweede plaats geeft het andere informatie die door middel van geluid wordt overgedragen in tekst weer. Denk hierbij aan gebeurtenissen die buiten beeld plaatsvinden of wie er aan het woord is. Deze informatie wordt meestal tussen rechte haken geplaatst of in een andere kleur. Bijvoorbeeld: [piepende remmen] of [De Burgemeester] Ik moest kloppen want de bel deed het niet. Bij (gewone of vertalende) ondertitels wordt uitsluitend de gesproken tekst weergegeven. Denk bijvoorbeeld aan een Amerikaanse film die Nederlands en/of Frans ondertiteld is.

Als u gebruik maakt van naamteksten of beeldteksten plaats deze dan bovenaan in beeld. Op die manier zullen ze ook goed leesbaar blijven wanneer er onder in beeld ondertitels worden getoond. Verder adviseren we om beeldteksten lang genoeg te laten staan zodat mensen ruim de tijd hebben ze te lezen.

Opleiding

Als u het ondertitelen wil oefenen, kunt u onze opleiding Online video toegankelijk maken volgen. Hierin nemen we een dag de tijd om uw video te voorzien van een tekstversie en ondertitels en hem online te plaatsen in een toeganklijke speler.